باراک اوباما: قرارداد امضا شده ولی ایران به متحد ما تبدیل نشده است

تفسیر هیأت تحریریه «ایران رو»

06.08.15

امضای قرارداد کفایت نمی کند، این قرارداد باید «فروخته» شود. رئیس جمهور آمریکا در آستانه مرخصی همیشگی تابستانی خود شخصاً کارزار بازاریابی جهت پیشبرد موافقتنامه با ایران را شروع کرد و به این منظور در دانشگاه آمریکایی واشنگتن سخنان ویژه ای ایراد نمود. این سخنرانی که تا کنون صفت «تاریخی» بدان چسبانده شده است، سرآغاز تلاش های کاخ سفید در جهت توضیح علل حقوقی امضای «پیمان وین» برای افکار عمومی آمریکا و قبل از همه برای نمایندگان کنگره و لابی اسراییلی می باشد.

این اقدام فوق العاده بموقع بود زیرا لابی هایی که با تل اویو ارتباط دارند تا کنون از پرداخت حدود سی میلیون دلار در جهت ممانعت از تصویب این موافقتنامه توسط کنگره اطلاع داده اند. بیبی نتانیاهوی لجام گسیخته، نخست وزیر اسراییل، در آستانه سخنرانی رئیس جمهور آمریکا از طریق اینترنت یهودیان ایالات متحده را مخاطب قرار داد و اعلام نمود که «زمان مقاومت با معامله خطرناک با تهران فرا رسیده است».

جان کلام، نطق نویسان باراک اوباما وظیفه پیچیده ای داشتند. از یک سو، آنها بایستی این موافقتنامه را «آب کنند» و توضیح دهند که این سند، بارز ترین نمونه صلح جویی آمریکا و تمایل آن به حل و فصل همه مناقشات از راه مذاکرات است. از سوی دیگر، باید برای لابی اسراییلی و شاهین های کنگره و صنایع دفاعی توضیح داد که این موافقتنامه منافع تل اویو و سایر متحدان سنتی آمریکا در خاور میانه را تضییع نکرده و با سیاست بازدارندگی از تهران که آنها دنبال می کنند، هم خوانی کامل دارد.

این وظیفه واقعاً دشوار است. ولی نطق نویسان کاخ سفید از عهده این کار بر آمده اند. آنها همزمان آب پاکی بر دست کسانی ریختند که به گفته آنها، واشنگتن و تهران بعد از توافقات وین حتی اگر متحد نشوند، به شرکای همدیگر در زمینه حل و فصل مناقشات خاور میانه تبدیل خواهند شد. از سخنان اوباما معلوم شد که اوضاع حتی در زمینه تحریم ها اینقدر روشن و درخشان نیست که خوشبینان می بینند. تعارفات دیپلماتیک و کلمات عمومی را که بخش لاینفک سخنرانی های سیاستمداران را تشکیل می دهند، کنار گذاشته و  ببینیم اصل مطلب سخنان باراک اوباما درباره چشم انداز روابط آمریکایی – ایرانی از چه قرار است؟

به گرم شدن روابط امیدوار نباشید!

آری، توافقات با تهران حاصل شده ولی روابط بین دو کشور گرم نخواهد شد و هیچ گونه همکاری سیاسی در کار نیست. این موضع گیری اصولی کاخ سفید است که شنیدن تمام سخنرانی باراک اوباما تا آخر، برای دریافت این خبر از دست اول می ارزید.

ممکن است به ما بگویند که در سخنرانی های علنی سیاستمداران به اندازه یک ذره هم حقیقت وجود ندارد و اینکه وظیفه زبان، پنهان کردن نیات واقعی است. این ادعا صحت دارد ولی نه در ارتباط با این سخنرانی. علاوه بر اینکه باراک اوباما درباره نکات کاملاً مشخصی که امکان گرم شدن روابط را منتفی می کند صحبت کرد که ما در ذیل به این موضوع خواهیم پرداخت، باید جنبه روان شناختی برخورد نخبگان آمریکایی با این موافقتنامه را در نظر گرفت که مفسران به طور کامل نادیده می گیرند. سیاستمداران آمریکایی که در اجرای توافقنامه با ایران شرکت  کردند، آن را به هیچ وجه به عنوان سازش و قرارداد دو شریک برابر حقوق تلقی نمی کنند.

برداشت نخبگان آمریکایی آن است که ایران هیچ گامی به سوی آمریکا بر نداشته است. ایالات متحده بود که مسئولین تهران را پشت میز مذاکرات نشاند. به باور آنها، گام های شدید آمریکا و از جمله تحریم های فلج کننده و نمایش مرتب زور، رژیم را به امضای موافقتنامه وادار کرده است. به عبارت دیگر، برداشت ذهنی نخبگان آمریکایی از این موافقتنامه آن است که باید آن را پیروزی بی چون و چرای سیاست شدید آمریکا دانست. به همین علت باراک اوباما در سخنان خود گاهی به زمان جنگ سرد اشاره می کرد. درست است که ایران اتحاد شوروی نیست ولی اوضاع اصولاً شبیه است: هم شوروی را له کردیم و هم ایران را له می کنیم.

از این برداشت بسیار مخصوص می توان دو نتیجه معنی دار گرفت. اولاً، واشنگتن به ایران با چشم شریک برابر نگاه نمی کند. ایران شکست خورده است که در این شرایط فقط باید گفت: وای به حال شکست خورده ها! ثانیاً، حالا که ایالات متحده برنده شده است، از حق دریافت غرامت سیاسی برخوردار است. به عبارت دیگر، از این به بعد کارهای زیادی در حق ایران مجاز است که این جایزه مشروع آمریکاست.

رئیس جمهور آمریکا بر همین اساس تأکید ویژه ای کرد که تاریخ با انعقاد موافقتنامه هسته ای خاتمه نمی یابد. ایران را حد اقل در سه محور حقوق بشر، برنامه موشکی و «حمایت از تروریسم» تحت فشار بیشتری قرار خواهند داد. تحریم هایی که در رابطه با نارضایتی آمریکا از اوضاع در این زمینه ها اعمال شد، به هیچ عنوان لغو نشده بلکه به قوت خود باقی می ماند.

اوباما تأکید کرد: «ما اعتبار تحریم های مرتبط با تروریسم و نقض حقوق بشر در ایران را حفظ می کنیم». از سخنان وی معلوم شد که طرف آمریکایی از متحدان خود درخواست خواهد کرد که از این تحریم ها پشتیبانی کرده و آن را شدت بخشند. واشنگتن در زمینه پیچاندن دست شرکای خود و وادار کردن آنها به اتخاذ تصمیمات مفید برای امریکا و مضر برای این کشورها استاد شده است.

لیست متحدان خاور میانه ای واشنگتن قابل ویراستاری نیست

یک کارمند کنگره آمریکا که نخواست نامش فاش شود، در گفتگو با هیأت تحریریه «ایران رو» جمله بسیار معنی داری بر زبان آورد: «ما دندان هسته ای تهران را کشیده ایم؛ و حالا بگذار سعی کند به توسعه طلبی خود در منطقه ادامه دهد». این حرف ها بیش از حد عاطفی است ولی در حقیقت امر، نظر نخبگان امریکایی درباره چشم انداز اوضاع خاور میانه را درست منعکس می کند.

چیزی که برای اوباما که در دوره دوم ریاست جمهوری میانه خود را با اسراییل بر هم زد، اهمیت اصولی دارد، متقاعد کردن تل اویو به عدم تغییر سیاست خارجی امریکا در خاور نزدیک و میانه حتی بعد از امضای موافقتنامه با ایران است. رئیس جمهور آمریکا در سخنان خود ابتدا با بیان اینکه جنگ راه جایگزین معامله بود، مخاطبین را شانتاژ کرد و سپس فهماند که شرکای کلیدی آمریکا در منطقه عوض نشده اند.

اوباما اظهار داشت: «اگر کنگره از تصویب این موافقتنامه خودداری کند، دولت آمریکا که عزم راسخ دارد از ساخت سلاح های هسته ای توسط ایران ممانعت کند، با یک گزینه توسعه اوضاع روبرو می شود و آن جنگ جدید در خاور میانه است. سعی نمی کنم حرف های تحریک آمیز بر زبان آورم زیرا این واقعیت است». وی افزود: «ایرانِ دارای سلاح های اتمی از ایرانی که از تضعیف تحریم ها سود ببرد، برای اسراییل، آمریکا و سراسر جهان خطرناک تر است. قبول دارم که نتانیاهو نخست وزیر اسراییل با این دیدگاه قطعاً موافق نیست و درباره صداقت وی تردید نمی کنم. ولی فکر می کنم که حق با او نیست». این نمایش محتاطانه «چوب» است.

باراک اوباما از ذکر «هویج» یعنی رشوه مشخص مالی که اسراییل به پاس کم کردن آتش خشم لابی گران خود در کنگره دریافت خواهد کرد، خودداری نمود تا ابعاد این رشوه که توسط متخصصین فنی تقریباً تا آخر هماهنگ شده است، مخاطبین آمریکایی را شوکه نکند. افزایش قابل توجه کمک های مالی سالانه به اسراییل در طول مدت ده ساله اجرای پیمان وین، تزریق پول به صنایع دفاعی تل اویو، پرداخت هزینه های تکمیل زرادخانه های سامانه ضد موشکی اسراییل و به روز آوری آن،  همگی تنها بخشی از بسته توافقاتی را تشکیل می دهند که واشنگتن حاضر است با اسراییل در عوض شناسایی توافقات وین منعقد کند. در حقیقت امر، امروزه ایالات متحده حاضر است از تشدید سیاست خارجی تل اویو و در صورت لزوم، از دو اقدام اصولاً مهم برای اسراییل یعنی سرکوب حزب الله و تشدید رژیم برای فلسطینی ها، پشتیبانی کند و بر آن سرپوش نهد. دست ریاض نیز به همین اندازه آزاد شده است. آل سعود بعد از توافقات وین اختیار کامل سرکوب هر گونه بی وفایی به خادم حرمین در سراسر منطقه را دریافت کرده اند.

تازه اهداف راهبردی واشنگتن و متحدانش با هم سازگاری کامل دارد. به گمان آنها، تلاش ها در جهت بازدارندگی از ایران، گذاشتن آن در حالت انزوا و اعمال فشار بر این کشور که باید به تبدیل شدن جمهوری اسلامی به یک پدیده مناسب تر برای ایالات متحده منجر شود،  هم توسط صاحب فعلی کاخ سفید ادامه خواهد یافت و هم توسط جانشینان دمکرات یا جمهوری خواه وی زیرا از این نظر بین آنها تفاوتی نیست. اگر کسی در این مورد خیال های بی اساسی داشته باشد، سخنان باراک اوباما این خیال ها را بر باد داده است. از سخنان رئیس جمهور آمریکا بر می آید که محافل حاکم بر آمریکا سعی خواهند کرد پیمان وین را هر چه بیشتر تحریف کرده و به یک حربه دیگر علیه تهران تبدیل کنند.

******

احتمال موفقیت کارزار تبلیغاتی در جهت «فروش» معامله با ایران که رئیس جمهور آمریکا با سخنان علنی خود شروع کرد، بسیار قوی است. اگر کسی قبل از آن خیال کرده باشد که اوباما به تهران علاقه مند است، رئیس جمهور آمریکا  با سخنرانی اخیر خود از این «سوء ظن» مبرا شده است. اوباما نگاه جدید به پیمان وین را پیشنهاد کرد که نشانه گرم شدن روابط آمریکایی – ایرانی نیست بلکه ابزار ادامه فشار بر تهران است. مخالفان هر گونه گفتگو با ایران، این تعبیر توافقات را قبول کرده و از آن طرفداری می کنند. لذا این حرکت سیاسی- تجاری کاخ سفید و سخنان دیروزی باراک اوباما در دانشگاه آمریکایی واشنگتن می تواند به عنوان جشن بزرگ ائتلاف ضد ایرانی به حساب آید.

«ایران رو»

جستجو

اشتراک

نوشتن به سردبیر

info@iran.ru
Page load: 0.02612 sec