ایران دوستی با روسیه را ترجیح می دهد

01.10.16

حسن روحانی رییس جمهور ایران برای شرکت در اجلاس جنبش عدم تعهد به ونزوئلا سفر کرد. ایران ریاست این سازمان بین المللی را به ونزوئلا تحویل داد. سپس روحانی به کوبا رفت و با رهبر انقلاب کوبا فیدل کاسترو ملاقات نمود. پس از آن رییس جمهور ایران به منظور سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک پرواز کرد. دیپلماسی ایران فعال است و حوزه های کاری آن عملاً تمام جهان را در بر گرفته است. روزانه مقامات جمهوری اسلامی ایران در سطوح مختلف به دهها کشور سفر می کنند و در تهران نیز به ندرت روزی دیده می شود که شاهد دیدارهای میهمانان خارجی عالی رتبه نباشیم.

امروز ایران در کدام مسیر در حرکت است و ترجیح می دهد با چه کسی دوستی نماید و به چه کسی همانند گذشته بی اعتماد است؟ چرا که فقط با یک موضع ایران در خصوص سوریه نمی توان سیاست خارجی بزرگترین قدرت منطقه را ارزیابی کرد که در این باره مستقل بوده و اغلب  رویکردهای خود را نسبت به مسایل حیاتی خاور میانه دارد.

 

اروپا در روابط با ایران از آمریکا تبعیت می کند

اخیرا رییس مجلس فرانسه کلود بارتلون به ایران سفر کرد و چهار روز با مقامات عالی رتبه این کشور مذاکره نمود. واضح است که سفر وی به جمهوری اسلامی ایران تشریفاتی نبود و برای پاریس اهمیت زیادی داشت. می توان گفت که رییس مجلس فرانسه را برای ارزیابی اوضاع به ایران فرستادند تا پی ببرند که فضای ایران چگونه است و چطور قصد دارد سیاست اروپایی خود را تنطیم کند؟ کلود بارتلون از سوی روحانی پدیرفته شد و با مقامات ایرانی دیگر از جمله دریابان علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی و علی اکبر ولایتی مشاور امور بین الملل رهبر ایران نیز ملاقات نمود. بارتلون در دیدار اول خود با همتای خود علی لاریجانی رییس مجلس نیز دیدار کرد که این ملاقات تنها بهانه ای برای  مذاکرات آتی بود. ایرانی ها در اظهار نظر نسبت به توافقات تمایلی ندارند. ولی پی بردن به کلیات مسایل مطرح شده با فرانسویها مشکل نیست.

در وهله اول ظاهراً مذاکرات پیرامون تعهدات غربیها در اجرایی کردن برجام می باشد. آمریکا و متحدان غربی اش در قالب گروه 1+5 به نحوی در مناسبات جدید خود با ایران مهمترین نکته را کنار گذاشته است و آن این که دولت ایران در ازای رفع تحریمها علیه ایران به این توافق تن داده است. امروز مشخص شده است که آمریکا بدون حمایت کشورهای غربی قادر نبود با وضع تحریمهای بی سابقه بر ایران فشار وارد نماید و به هدف خود که همانا به عقب بازگرداندن برنامه هسته ای ایران نائل شود و عجله ای برای عملی کردن وعده خود در برداشتن موانع اقتصادی ناشی از تحریمها ندارد.

به نظر می رسد که توافق هسته ای ایران، مطالبات آمریکایی ها را تا حد زیادی نسبت به کاهش داد. ولی اکنون صحبت از سیاست ایران در سوریه و حمایت از حزب الله لبنان، برنامه های موشکی ایران و وضعیت حقوق بشر و موارد دیگر است. دولت آمریکا ضمن اینکه از اتحادیه اروپا حمایت بی قید و شرط در پروژه ایران هراسی خود را طلب می کند  دوباره ایران را به گوشه رینگ کشانده است. با این وجود کدام یک از قدرتهای بزرگ اروپایی بعنوان اولین کشور جرات دارد تا از این صف ارایی ضد ایرانی خارج شود؟

مناسبات آلمان و ایران در وضعیت بدی قرار دارد. برلین ضمن اینکه پیام روشنی بر آمادگی خود در خصوص پیروی نکردن از دستورات آمریکا ارسال نمی کند از تماس با ایران در سطوح عالی طفره می رود. به نظر می رسد آلمانها شانس زیادی در تصاحب سهمی خوبی از بازار ایران ندارند و بر وفاداری خود به واشنگتن اصرار می ورزند.

انگلستان فعلاً نسبت به همکاریهای اقتصادی با ایران اظهار نظر نکرده است. روابط سیاسی بین دو کشور فعلاً در حد سفرا دوباره احیاء گردیده است. تحویل استوارنامه های سفرای دو طرف یادآور فیلمهای جاسوسی و مبادله جاسوسان است. علیرغم اختلاف زمانی لندن و تهران، نیکلاس هاپتون سفیر انگلیس و حمید بعیدی نژاد سفیر ایران همزمان مورد پذیرش قرار گرفتند.

ایتالیا در حوزه اقتصادی بدون سیاسی کاری و ارزیابی از حکومت ایران با این کشور ارتباط برقرار کرده است. ولی رم در حال حاضر در سیاست اروپا نقش کلیدی ایفا  نمی کند. در این شرایط اقدام ایران در رخنه کردن در انسجام کشورهای آتلانتیک شمالی  از طریق فرانسه به موقع می باشد.

عدم قاطعیت اروپا برای ایران گران تمام شده است. جذب سرمایه گذاری های خارجی  در کشور و بهبود اوضاع اقتصادی مردم مشکل اساسی آقای روحانی است. امروز استخراج نفت ایران همانطور که اوپک تایید می کند به میزان استخراج قبل از تحریمها بازگشته است. با احتساب قیمت پایین نفت، این موضوع برای تامین بودجه ایران کافی نیست حتی استخراج حداکثری 2/4 – 4 میلیون بشکه در روز تامین بودجه ایران را برای امسال تضمین نمی کند. نیازمندیهای سرمایه گذاری زیرساختی در ایران یک تریلیون دلار ظرف ده سال آینده براورد می گردد. لذا تهران تا حدود زیادی به فاینانس توافقات و قراردادها برای احیاء زیرساختهای خود وابسته است.

عربستان بدون متحد در مبارزه با ایران خطر می کند

ظریف وزیر امور خارجه ایران در صفحات روزنامه "نیویورک تایمز " نوشت: " تعصب دهشتناک قرون وسطایی عربستان امروزه بعنوان محصول قرن بیست و یکم داد و ستد می شود." به اعتقاد ایشان تلاش عربستان در متقاعد کردن حامیان غربی خود در خصوص حمایت از تاکتیک کوتاه بینانه این کشور مبتنی بر این دروغ است که غرق شدن اعراب در آشوبهای آینده به نحوی به ضرر ایران خواهد بود. در واقع ریاض بر اساس منطقی غلط بر این باور است که بی ثباتی منطقه به مهار ایران کمک خواهد کرد. پادشاهی سعودی دوباره برای بی ثبات کردن خاورمیانه مسئله رقابت شیعه و سنی را پیش کشیده است ضمن اینکه جاه طلب های ژئوپلیتیک خود را پشت آن پنهان کرده است.

در عربستان سعودی در این زمینه آنقدر زیاده روی کرده اند که مفتی اعظم سعودیها عبدالعزیر ال شیخ علناً اظهار کرده است که ایرانی ها مسلمان نیستند. در اینجا قصد نداریم تا واکنش علمای شیعه ایران را نسبت به این چرندیات با زگو کنیم و فقط به پاسخ وزیر امور خارجه ایران اشاره می کنیم که تاکید داشت: " در حقیقت اسلام ایرانی ها و اکثریت مسلمانان جهان هیچ نقطه اشتراکی با اسلام متعصب افراطی که مفتیان وهابی و اساتید سعودی تروریسم آن را ترویج می کنند ندارد. "

عربستان دشمن اصلی ایران در منطقه است. امروز ریاض با ایران دشمنی می ورزد ضمن اینکه که آنقدر که نگران آینده بقای خود در دنیای متمدن پادشاهی است از رشد نفوذ ایران در جهان عرب واههمه ندارد. حتی در مقایسه با پادشاهان همسایه خود در خلیج فارس، ال سعود طبق ایده  آلهای مدرن بازنده است.  ضرورت مدل تقابل سعودی – ایرانی برای دیگر کشورهای خلیج فارس می تواند اشتباه باشد.

ایران رابطه خوبی با عمان دارد که طبق اظهارات آقای ظریف وزیر امور خارجه ایران هیچ محدودیتی برای گسترش مناسبات وجود ندارد. اخیراً توافقنامه تعیین مرزهای آبی میان دو کشور به امضاء رسیده است. امسال انتظار می رود صادرات ایران به عمان تا دو برابر افزایش یابد. وقتی رییس دستگاه دیپلماسی ایران معتقد است که توهم رقابت در خلیج فارس باید جای خود را به همکاری های سازنده بدهد، حرف درستی زده است.

در هفته گذشته امیر قطر و آقای روحانی با هم تلفنی گفتگو نمودند. هر دو طرف به توافق رسیدند که فقط گفتگوهای سیاسی می تواند مشکلات منطقه را بر طرف نماید. در جریان این گفتگو روحانی تاکید داشت که موضوعات منطقه ای باید توسط کشورهای خود منطقه و فقط از طریق مذاکرات و گفتگو حل و فصل شود. امیر قطر بر اهمیت بهبودی گفتگو میان ایران و کشورهای عربی خلیج فارس اشاره کرد و افزود که مشکلات موجود باید توسط دولتهای منطقه حل گردد نه قدرتهای خارجی. قطر و ایران در توسعه روابط

در تمامی حوزه ها به توافق رسیدند. این رویداد برای جاه طلبی های ضد ایرانی عربستان سعودی تعجب برانگیز بود.

کویت نیز به دنبال توسعه روابط دو جانبه با جمهوری اسلامی ایران می باشد. در اواخر آگوست سال جاری مرزوق الغانم رییس مجلس کویت اظهار داشت که بدون مناسبات دوستانه با تهران، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نمی توانند به ثبات منطقه امیدوار باشند. وی همچنین بر ضرورت حل بحران سوریه از مجاری سیاسی اشاره داشت و افزود که کویت خواهان پایان اقدامات نظامی در سوریه و حل این مناقشه از طریق گفتگو و مداکره می باشد.

حتی اگر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس علناً از عدم توافق خود با عربستان در رابطه با ایران حرفی نمی زنند، نگرانی آنها از سیاست خطرناک ریاض به اندازه کافی گویای این واقعیت است. سیاست معتدل تر حسن روحانی رییس جمهور ایران و کمرنگ شدن تنشها در روابط ایران با غرب توانست دولتهای خلیج فارس را که از اعمال فشار آشکار آل سعود خسته شده بودند  همراه کند. امروز نمونه عمان که روابط حسنه ای با ایران دارد بیشتر از تقابل مستقیم عربستان با این کشور خواهان دارد.

 

روسیه و ایران در مسیر توسعه همکاری ها

مراسم با شکوه کلنگ زنی پروژه احداث فاز دوم نیروگاه اتمی بوشهر در 10  سپتامبر که در چارچوب همکاریهای ایران و روسیه می باشد، به رویداد مهمی در روابط مسکو – تهران تبدیل شد. تجربه راه اندازی موفق فاز یک نیروگاه بوشهر ایران را همچنان به فناوریهای هسته ای روسیه علاقمند نگه داشته است.  در چارچوب همکاریهای روسیه با جمهوری اسلامی ایران احداث هشت فاز برنامه ریزی شده است که نمونه منحصر بفردی در خاورمیانه محسوب می گردد. ارزش پروژه بوشهر 2 بالغ بر 10 میلیارد دلار می باشد و راه اندازی آن ده سال به طول خواهد انجامید. راه اندازی فاز دو در آکوست 2025 و فاز سوم در فوریه 2027 پیش بینی شده است.

این پروژه ها از عزم جدی طرف ایرانی در ادامه همکاری راهبردی با روسیه حکایت دارد. اگر اینگونه نبود توافقنامه چند میلیاردی دیگر برای تهران مفهومی نداشت. این پروژه برای هر دو طرف سودمند است. رشد میزان مصرف انرژی در سالهای اخیر در ایران که هر ساله 10 درصد افزایش داشته، علاقه وافر به توسعه انرژی هسته ای را توجیه می کند.

ایران در وضعیتی نیست که چنین افزایشی را تامین می کند برای همین این معامله با روسیه برای تهران امیدوار کننده است. دریافت انرژی برق نسبتاً ارزان قیمت برای مصرف داخلی با هدف توسعه اقتصادی به نفع ایران است. حضور در پروژه نیروگاه های ایران برای روسیه نیز امتیازات زیادی دارد. علاوه بر آنکه تبلیغی برای شرکت "روس اتم" به عنوان شریکی مطمئن با فناوریهای بالا در تاسیس پروژه های هسته ای می باشد، منافع اقتصادی نظیر افزایش جایگاه شغلی، سفارشات جدید و کمک به بودجه کشور را به دنبال دارد. در مجموع همکاریهای سودمند دوجانبه ایران- روسیه در این بخش، می تواند الگوی خوبی برای توسعه روابط اقتصادی و بازرگانی مسکو و تهران باشد.

در حوزه سیاسی نیز مذاکراتی میان حسین جابری انصاری معاون عربی آفریقایی وزیر امورخارجه ایران با میخاییل باگدانوف نماینده ویژه رییس جمهور روسیه در خاورمیانه و معاون وزیر امور خارجه این کشور انجام شد. رایزنی های متعدد دستگاه دیپلماسی دو کشور به امری عادی تبدیل شده است و انقدر این مذاکرات صورت می گیرد که دلیل موجهی برای ارزیابی عالی تعاملات سیاسی مسکو تهران می باشد. نمونه های مشابه در روابط روسیه با دیگر کشورها بسیار کم دیده شده است و بیش از همه بر این نکته اشاره دارد که خواست کرملین بهانه ندادن به مقامات ایرانی است تا به شرکای روسی خود که با آمریکا مستقیماً  در خصوص سوریه مذاکره می کنند تردید نداشته باشند.

اتفاقی نیست که محور مهم مذاکرات مسکو تهران مسئله سوریه است. جابری انصاری در جمعبندی دیدارها می گوید: "در جریان رایزنی ها، ما سیاست های خود را هماهنگ می کنیم." . لازم به ذکر است که دولت آمریکا چنین تعاملی با متحدان خود ندارد. ترکیه پس از حمله به کردهای سوریه بدون هماهنگی با دمشق و تایید واشنگتن، مشکلات خود را به تنهایی حل می کند. عربستان نیز از طرح آمریکا در برقراری آتش بس در سوریه حمایت نمی کند چرا که به زعم خود معتقد است این اتش بس شامل تروریستها نمی شود و ریاض هم پیشبرد منافع خود را در حمایت از تروریستها می بیند.

تعاملات دو جانبه روسیه-ایران در سوریه بازی بسیاری از بازیگران در معرکه سوریه را بویژه آمریکا بر هم زده است. مجله "فارین پالیسی" می نویسد که واشنگتن بجز اولتیماتوم های تو خالی و پاک کردن خطوط قرمز حرفی برای گفتن ندارد و راهبرد آمریکا بیشتر مناقشه سوریه را به جهنم تبدیل کرده است.

در نشریه "آمریکن اینترست" نیز آمده است: "جان کری به ژنو رفت و بازگشت و پس از کار سخت مداوم موافقت پوتین را بدست آورده تا با آمریکا توافقنامه ای با شرایط روسها امضاء کنند.
در نتیجه این توافقنامه بشار اسد قویتر شده است و ائتلاف آمریکا در خاورمیانه تضعیف گردیده است." قابل درک است که در چنین اوضاعی در آمریکا به اتحاد روسیه و ایران حسد می ورزند.

 

ایران با توجه به اینکه کشوری است که در حوزه های مختلف چون خاورمیانه، قفقاز، آسیای مرکزی و خزر حضور دارد مهمترین موقعیت نظامی استراتژیک را داراست. در بسیاری از این مناطق سیاست خارجی روسیه به تعامل با آنها وابسته است. فقدان راهبرد بلند مدت آمریکا و غرب در منطقه منجر به این گردیده که ایران جایگاه رهبری منطقه را بدست بیاورد. امروز کاملاً روشن است که مسکو و تهران مواضع مشابهی در سوریه دارند. آینده خاورمیانه از جهات زیادی به نتیجه بحران سوریه بستگی دارد. در صورت به بن بست رسیدن بحران سوریه، تضعیف بیش از حد نفوذ ایران و روسیه از تهدیدات اساسی دو کشور به شمار می آیند.

جستجو

اشتراک

نوشتن به سردبیر

info@iran.ru
Page load: 0.02662 sec